Kiến trúc thượng tầng là gì? Đây là khái niệm nhắc đến ở nhiều lĩnh vực khác nhau. Tuy nhiên lại là phạm trù kiến thức không đơn giản để tiếp cận bằng phương pháp khoa học thông thường. Trong bài viết này, chúng ta cùng đi làm rõ đặc điểm, vai trò và phân biệt giữa kiến trúc thượng tầng và kiến trúc hạ tầng nhé!
Kiến trúc thượng tầng là gì?
Kiến trúc thượng tầng là gì? Hiểu một cách khái quát, kiến trúc thượng tầng bao gồm toàn bộ quan điểm về mặt chính trị, đạo đức, triết học, nghệ thuật, pháp quyền,... Điều này tương ứng với các thể chế khác nhau như: nhà nước, giáo hội, đảng phái, các đoàn thể,... tạo ra từ một cơ sở hạ tầng nhất định.
Kiến trúc thượng tầng là các hiện tượng trong xã hội thể hiện một cách khái quát về mặt đời sống tinh thần. Đồng thời cũng là bộ mặt tư tưởng, tinh thần của hình thái kinh tế - xã hội. Đặc biệt giữ vai trò chủ chốt trong quá trình hình thành cơ cấu hoàn chỉnh hình thái kinh tế - xã hội.
Với mỗi hình thái thuộc kiến trúc hạ tầng khác nhau khi ra đời đều giữ vai trò quan trọng nhất định trong quá trình tạo ra tư tưởng xã hội. Hơn nữa, những yếu tố thuộc kiến trúc thượng tầng đều có mối quan hệ chặt chẽ với cơ sở hạ tầng trong từng hoàn cảnh nhất định.
Đặc điểm nổi bật và vai trò của kiến trúc thượng tầng
Đặc điểm nổi bật và vai trò của kiến trúc thượng tầng là gì? Có thể nói đây là phạm trù triết học giúp ta hiểu rõ về cấu trúc xã hội cùng những yếu tố có tác động lẫn nhau trong suốt quá trình phát triển xã hội. Dưới đây là đặc điểm và vai trò của kiến trúc thượng tầng.
Đặc điểm nổi bật của kiến trúc thượng tầng
Một xã hội luôn đảm bảo tính đối kháng về mặt giai cấp, quyền lực tối cao trong kiến trúc thượng tầng là nhà nước. Đây cũng là công cụ của giai cấp thống trị xã hội về chính trị và pháp lý. Kiến trúc thượng tầng xã hội kết cấu khá phức tạp và được phân tích từ nhiều góc độ khác nhau. Từ đó giúp ta thấy các mối quan hệ chi phối và đan xen lẫn nhau.
Kiến trúc thượng tầng trong xã hội có giai cấp mang tính giai cấp sâu sắc. Đồng thời được biểu hiện rõ nhất ở sự đối lập quan điểm tư tưởng, chính trị, các cuộc đấu tranh tư tưởng giai cấp đối kháng trong xã hội.
Với mỗi yếu tố kiến trúc thượng tầng đều sở hữu quy luật phát triển và đặc điểm riêng. Tuy nhiên không tồn tại rời rạc mà tác động qua lại lẫn nhau cũng như góp phần phản ánh cơ sở hạ tầng.
Mặc dù vậy không phải tất cả yếu tố trong kiến trúc thượng tầng đều liên quan đến nhau và với cơ sở hạ tầng đó. Một số yếu tố như Chính trị hay pháp luật có quan hệ trực tiếp với cơ sở hạ tầng. Ngược lại yếu tố Tôn giáo, triết học hay nghệ thuật chỉ quan hệ gián tiếp.
Vai trò của kiến trúc thượng tầng
Mỗi bộ phận trong kiến trúc thượng tầng đều đóng một vai trò nhất định trong quá trình hình thành bộ phận tư tưởng, tinh thần của xã hội. Tuy nhiên không phải tất cả yếu tố đều liên quan đến cơ sở hạ tầng.
Hệ thống tư tưởng pháp quyền, chính trị và các tổ chức Nhà nước, Đảng,... là các bộ phận đóng vai trò mạnh mẽ, quan trọng nhất. Đồng thời là thành phần vô cùng quan trọng trong kiến trúc thượng tầng đặc trưng cho chế độ chính trị của xã hội.
Phân biệt kiến trúc thượng tầng và cơ sở hạ tầng
Kiến trúc thượng tầng và cơ sở hạ tầng có mối quan hệ biện chứng được thể hiện rõ và tác động qua lại lẫn nhau. Vậy điểm khác biệt giữa cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng tầng là gì?
Điểm khác nhau
Cơ sở hạ tầng sở hữu các yếu tố có vai trò quyết định về mặt nội dung, tính chất của kiến trúc thượng tầng. Ngược lại, kiến trúc thượng tầng góp phần phản ánh cơ sở hạ tầng của chính nó. Một cơ sở hạ tầng sẽ hình thành nên kiến trúc thượng tầng tương ứng để bảo vệ cơ sở hạ tầng đó.
Trong xã hội đối kháng giai cấp những giai cấp nào thống trị kinh tế thì mạnh hơn ở nhiều lĩnh vực khác. Ví dụ thống trị về mặt chính trị, đời sống văn hóa tinh thần xã hội.
Quan hệ giữa cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng tầng
Cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng tầng có mối quan hệ mật thiết quyết định đến tồn tại, phát triển mỗi bên. Tất cả yếu tố thuộc kiến trúc thượng tầng đều tác động vào cơ sở hạ tầng. Với sự tác động ngược lại sẽ diễn ra theo hai hướng:
Cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng tầng có quan hệ cùng chiều sẽ thúc đẩy phát triển cơ sở hạ tầng.
Cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng tầng có quan hệ ngược chiều sẽ kìm hãm quá trình phát triển của cơ sở hạ tầng.
Những thông tin từ bài viết trên đây đã cung cấp cho bạn kiến trúc thượng tầng là gì, đặc điểm và vai trò. Đồng thời phân biệt cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng tầng cũng như vận dụng vào quan điểm đúng đắn của chủ nghĩa Mác Lênin, Đảng và tư tưởng Hồ Chí Minh trong thực tiễn. Nếu muốn tìm hiểu kỹ hơn hãy gọi đến hotline 0937.22.23.22 hoặc liên hệ TẠI ĐÂY
